Timmertaal

Voordat de burger de overheid kan vertrouwen, moet de overheid eerst de burger weer vertrouwen . D a t is ee n van de conclusies van journalist Kustaw Bessems in zijn boek 'Stuurloos'. Daarin behandelt hij de problemen die hij ziet bij de overheid en komt met mogelijke oplossingen. “De lat moet een heel stuk omhoog. Weet wat je rechten zijn én die van anderen. Polderen duurt lang, maar er komt vaak een oplossing uit met veel draagvlak.” Bessems ontmaskert een paar pijnlijke aannames. Bijvoorbeeld dat onze rechtsstaat beschermd is door de Grondwet. “De Grondwet beschermt ons uitstekend tegen een betere bescherming van onze grondrechten… Nederlandse rechters mogen Nederlandse wetten niet toetsen aan de Nederlandse Grondwet. Ze mogen slechts toetsen aan internationale verdragen.” Hij ziet het gevaar van ‘constitutioneel bederf’: de creatie van een bijna permanent crisisbestuur dat uit vermeende nood de volksvertegenwoordiging en dus de Grondwet mag passeren. “Geef burgers in...

De vraag was de afgelopen 50 jaar vooral: hoe kunnen democratisch gekozen politici ervoor zorgen dat de ongekozen ambtenaren niet al te veel ruimte krijgen? Nu dwingen de omstandigheden ons deze rollen opnieuw te bekijken. We leven in andere tijden, zeker sinds de verkiezingen in november 2023. Niet alleen in Nederland, maar in de hele wereld. En dat heeft gevolgen voor de politieke-ambtelijke verhoudingen. In de serie over Ambtelijke ruimte van de Unit Strategie laat Kutsal Yesilkagit, bestuurskundige aan het Instituut Bestuurskunde van de Universiteit Leiden, tijdens een presentatie op 9 juli een zaal vol geïnteresseerde collega’s zien in welke dynamische omstandigheden ambtenaren terecht zijn gekomen en hoe zij daarmee om kunnen gaan. Het begon met ambtenaren die protesteerden tegen de trage klimaataanpak, gevolgd door het beleid over de oorlog in Gaza en de recente verkiezingsuitslag. Yesilkagit: “Ambtenaren mogen demonstreren: zij hebben vrijheid van meningsuiting, maar wel bi...

  In Nederland zijn meer dan 200 klimaatburgemeesters; Almere heeft er 3. Een van die 3, Chris Soebroto, trapte op 30 oktober af met een lunchbijeenkomst aan het begin van een ‘feestweek’: de Nationale Klimaatweek. Diverse ‘klimaatpartners’ gaan dan in gesprek met mensen die langskomen in de Klimaathuiskamer in de Nieuwe Bibliotheek in Almere Stad. De ‘klimaatburgemeester’ is door de Rijksoverheid bedacht in 2021. Het doel is burgers en ondernemers inspireren een bijdrage te leveren aan het oplossen van het klimaatprobleem. Dit alles onder het motto: ‘Iedereen doet wat’. De grootste urgentie is het terugdringen van de hoeveelheid CO 2 in de lucht. Sinds 1950 is de CO 2 -uitstoot veel hoger dan de 800.000 jaar daarvoor (meer dan 300 ppm). Die extra uitstoot is vooral veroorzaakt door menselijke activiteiten: circa 40 Gigaton per jaar. Een deel wordt opgenomen in de bodem en in het water, maar dan nog blijft er een wolk van 1.100 Gigaton hangen, een enorm overschot of ‘wachtrij’, ...

  Het is best een uitdaging om in de schoenen van iemand met een uitdaging te gaan staan als je die zelf niet hebt. Er wordt veel gesproken over maatwerk, maar maatwerk betekent dat je uitzonderingen maakt. En die kunnen weer leiden tot willekeur. Hoe gaan we daarmee om? Tijd voor een goed gesprek over ruimte maken voor maatwerk. Het project Werk aan Uitvoering is een overheidsprogramma ter verbetering van de publieke dienstverlening. Uitgangspunt: de overheid is er voor iedereen. Anneke Ensink is sociaal projectleider in Amsterdam en bracht dit als bedenker van het mini-maatwerkbudget in de praktijk. Het doel is om met dit budget kleine problemen zo klein mogelijk te houden. Monique Frans houdt het overzicht over alle maatwerkprojecten. Beleidsruimte pakken “We zijn als overheid verder afgedreven van mensen in politiek, beleid en uitvoering,” zegt Frans. “We zijn allemaal verantwoordelijk om vanuit één overheid de burger weer centraal te stellen. Ambtenaren moeten zich weer...

Op heel veel vlakken is er een vertrouwenscrisis tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling. Dat zien we onder meer terug in de lage opkomst bij de verkiezingen, de reacties op de coronamaatregelen, de discussies over de opvang van asielzoekers en de roep om duidelijkheid over het stikstofbeleid. In de Atlas van afgehaakt Nederland beschrijft Josse de Voogd, samen met René Cuperus, de kloof tussen gevestigden en buitenstaanders. De Voogd is onderzoeker, publicist en sociaal geograaf. Hij heeft bijna alle Nederlandse gemeenten bezocht. Tijdens een Issuelezing van de Issuemakers en Logeion op 24 januari deelt hij zijn bevindingen. “Voor mij is het een zegen dat er zoveel partijen zijn. Zo kan ik heel specifieke biotopen onderscheiden in de sociale geografie. Toch zou je soms ook willen dat het meer verbonden kan worden.” Bakfietsen De atlas heeft veel meer teweeggebracht dan de schrijvers hadden gedacht. “De ene groep – de gevestigden – zitten veel meer aan de knoppen d...