Kunstmatige intelligentie?

De deep fakes kenden we al, maar nu kan iedereen met apps filmpjes maken van personen, die hun boodschap in een zelfgekozen taal uitspreken. Artificial Intelligence (AI) is overal, lijkt het wel. We proberen machines ‘intelligent’ te maken voor het uitvoeren van taken die mensen ook kunnen, door ze van enorme hoeveelheden data te laten leren met een algoritme.

“Een algoritme is een procedure voor het oplossen van een probleem”, legt Bob Bunnik, programmamanager Digitale Stad bij de gemeente Almere, uit. “Het is software, niet slim: de mens bepaalt de regels, het systeem voert uit.” Kunstmatige intelligentie, vervangt mensen niet, meent ook Willem Meints, chief AI architect bij Aigency. “Het lijkt intelligent, maar het heeft beperkingen. Het maakt gebruik van modellen op basis van een algoritme en leert van data. En het gaat de wereld grondig veranderen. In elk geval hoe we de computer gebruiken. Maar het gaat niet alles voor je oplossen, al krijg je wel meer creatieve vrijheid.”

Papegaai

Een van de populairste toepassingen van AI is taaltransformator ChatGPT. Binnen een paar weken hebben miljoenen mensen het al uitgeprobeerd, al is het voor velen hierbij gebleven. ChatGPT staat voor ‘generative pretrained transformer’ en genereert tekst. Daarvoor gebruikt het 45 Terabytes aan data van Wikipedia, open boeken en internet.

Dat betekent nog niet dat het een intelligent systeem is. Meints: “Het is een papegaai; het kan het internet napraten. Je stopt er een zin in en hij voorspelt het volgende woord. Het is een stuk gereedschap waar je mooie dingen mee kunt doen, maar het is zo dom als een baksteen. Je vraagt: geef een antwoord om mijn vraag. Maar wat ChatGPT vertelt, is niet waar. Het heeft geen data na september 2021.” Meints tipt: “Als je teksten schrijft, lees het altijd na en controleer zelf of de feiten kloppen. Want het systeem ‘denkt’ niet.” Het zegt ook nooit: daar heb ik geen antwoord op. Meints: “Het kan niet filosoferen of nadenken over zichzelf. Vraag het geen medische of psychologische adviezen. Een papegaai is geen dokter. Wees kritisch en blijf bij jezelf.”

Prompt

Om ChatGPT (en andere AI) goed te kunnen gebruiken, heb je een prompt nodig. Een prompt is een mini-briefing aan ChatGPT. Hoe concreter, hoe beter. Denk aan: doelgroep, stijl, doel, aantal woorden en schrijfniveau. Je kunt een systeem trainen door er tekst in te stoppen, telkens taken uit te laten voeren en antwoorden te verfijnen op basis van menselijke feedback. Meints: “Het is niet zelflerend. Het duurt maanden voor het iets nieuws leert. En het kan niet rekenen. Gebruik liever een rekenmachine.”

Volgens Meints zit de toekomst van AI in het bouwen van specifieke toepassingen. Je kunt het naast de zoekmachine gebruiken en de informatie laten stroomlijnen door ChatGPT. Bijvoorbeeld voor briefings en handleidingen, teksten op een bepaald taalniveau of in een bepaalde schrijfstijl, samenvattingen of analyses, een ander perspectief (bijvoorbeeld: hoe klinkt of ruikt dit product?).

Soorten AI

Er zijn verschillende soorten kunstmatige intelligentie. Artificial narrow intelligence kan 1 taak efficiënt uitvoeren, zoals een schaakmachine of een zoekmachine. Generatieve AI is technologie die leert over taal en kunst en daarna zelf tekst of kunst kan maken. Artificial General Intelligence, de ‘Theory of Mind’, is een computer die weet dat die kan denken. Bunnik: “De vraag is of we die kunnen maken. En of we dat moeten willen.”

Nadelen

Met AI kun je dus creëren en optimaliseren. Bunnik: “AI neemt een enorme vlucht, want data zijn makkelijk beschikbaar op internet en rekenkracht is op bestelling leverbaar. De keerzijde is de enorme stereotypering van de geleverde beelden en teksten, omdat het systeem getraind is met eenzijdige (lees: Westerse) data. En er is ontzettend veel energie nodig voor AI-systemen. Betrouwbaar is het evenmin, vanwege nepnieuws, desinformatie en ‘hallucinaties’ van het systeem. Bovendien hebben de leveranciers van Big tech een winstoogmerk. En dan hebben we het nog niet over bewuste fraude, manipulatie en illegale content.”

Impact

We weten nog niet wat de economische impact van AI zal zijn. Er zijn ook veel vragen over de transparantie: hoe kun je controleren waar de informatie vandaan komt? En hoe gaan we om met auteursrechten? De manier waarop overheden met ethiek en privacy omgaan, verschillen ook sterk: in hoeverre mag AI bijvoorbeeld worden ingezet voor gezichtsherkenning en sociale controle. Voor sommigen rest het ultieme doemscenario: de overname van de mensheid door robots. Vooralsnog voorzien deskundigen geen grote gevaren als het gaan om baanverlies. Bunnik: “Het zal vooral gaan om vaardigheden die je nodig hebt voor de toekomst: AI neemt jouw baan niet over, mensen die AI gebruiken wel.”

Reguleren

Bovenstaande doet de roep om regulering toenemen. Maar wat reguleren we dan? En wie doet dit? Europa werkt aan de AI Act. Die gaat uit van risiconiveaus: van minimaal tot onacceptabel. Dat is nodig als we AI veilig willen kunnen gebruiken, en omdat we het niet aan Big tech willen overlaten. “We hebben de neiging om het effect van technologie te overschatten op de korte termijn en te onderschatten op de lange termijn, dat is Amara’s Law”, zegt Bunnik. Toch meent hij net als Meints dat de impact van AI groter zal zijn dan we gewend zijn van de vorige hypes.

Meer informatie:

• Theresanaiforthat https://theresanaiforthat.com/
• Op AI Tools Landscape https://www.datacamp.com/cheat-sheet/the-generative-ai-tools-landscape kun je zien welke apps er allemaal zijn op AI-gebied.
• Podcast AI Today Live https://www.infosupport.com/thema/ai/ai-today-podcasts/
• Nationale AI-cursus