Samenleven in 2050: maak ruimte voor adaptief klooien

Met het Toekomstberaad Flevoland2050 wil de provincie Flevoland de basis leggen voor het gezamenlijke toekomstdenken. En onderzoeken hoe ze dit kunnen verbinden aan concrete stappen naar een toekomst om naar te verlangen. In 2022 organiseerden ze serious games met ruim 300 Flevolanders. Op 11 april 2023 gingen ze in gesprek met 12 wetenschappers over de opgehaalde beelden. Hoe realistisch zijn die?

“Jullie zijn geluksvogels,” zegt lector Ecologie IJsselmeergebied Aeres hogeschool, Marcel van den Berg. “Jullie leven langs een gouden rand van waardevolle waternatuur. We zijn gesteld voor problemen door klimaatverandering. Er moet meer ruimte komen voor water, voor waterberging, natuur en tegen droogte en overstromingen. Zorg ervoor dat meer mensen in aanraking komen met het (onder)waterleven. Als ze dat kunnen, waarderen ze dat ook meer.”

Burgerinitiatieven

Senior onderzoeker bos- en natuurbeleid Wageningen Universiteit, Arjen Buijs, ziet veel mooie groene burgerinitiatieven, maar ook veel uitdagingen. Want die initiatieven richten zich op natuur, maar ook op sociale kracht, zelfredzaamheid en gezondheid. “Er is heel veel wensdenken: duurzaam vervoer, wonen met gelijkgestemden.” Hoe kan de provincie bijdragen aan die ideeën? “Onder meer door het proces te faciliteren, ruimte en middelen beschikbaar te stellen. De integrale blik van burgers ontbreekt soms bij de overheid. De inspraak en toegang kan beter. Om mooie ideeën werkbaar te maken, moet een aantal randvoorwaarden worden vervuld. Wees duidelijk wat er met die ideeën gebeurt, hoeveel ruimte en geld er beschikbaar is. En durft de macht af te staan.”

Wederkerigheid

Erik van de Beld, wethouder Sociaal Domein in Zeewolde: “We moeten mensen weer verleiden naar buiten te gaan, actief te zijn. Als gemeente maak je de samenleving niet. We werken met wederkerigheid: aangedragen plannen niet alleen samen uitvoeren, maar ook onderhouden.” De initiatiefnemer van Zorgerf Dronten, Coby Dekker- Van den Berg, noemt dat het ‘creëren van een win-winsituatie’: een veilige, mooie groene omgeving die je zelf onderhoudt en waar je gebruik van mag maken.

Klein en lokaal

“Zorg zelf voor de helft van de fondsenwerving,” tipt Angela Huckriede, fractievoorzitter VVD Zeewolde. “Het is wel de bedoeling dat mensen het over 10 jaar is nog steeds leuk vinden en bijhouden.” Dekker-Van den Berg denkt dat dat kan door het klein en lokaal te houden. “Want dan behoud je de binding met het initiatief. Dan kun je elkaar erop aanspreken. En denk na over welke criteria je eraan stelt als overheid. Door teveel te vragen kun je het ook kapot maken.”

Minder begrenzing

“Mensen willen participeren omdat ze ideeën hebben, frustraties of een hulpvraag,” weet Gebke van Gaal, gedeputeerde Provincie Flevoland. Dat vraagt om verder kijken dan wat er nu is. “Kinderen die nu geboren worden, zijn 27 jaar in 2050. Wat hebben zij nodig om te (over)leven? De fysieke leefomgeving van kinderen in het buitenland is veel minder begrensd. Als wij veldjes aanleggen met kant-en-klare lijntjes en doelen, begrenzen we een deel van hun creativiteit.” Buijs vult aan: “In Denemarken hebben ze in elke buurt een welzijnsorganisatie die bijvoorbeeld een speeltuin runt met 3 betaalde krachten. De overheid biedt dit veel actiever aan.”

Adaptief klooien

Wat zouden we meer moeten kunnen durven doen? Volgens een deel van het publiek kan de overheid zich meer verbinden met burgers en burgers kunnen zich meer verbinden met elkaar. Via kunst en cultuur bijvoorbeeld, of onderwijs. Mensen zijn op zoek naar mensen die iets voor hen kunnen doen. Organiseer het dichtbij de mensen, zonder al die bureaucratie. Maak het tastbaar en voer het binnen afzienbare tijd uit als je instemt met een initiatief. Ivar van de Most van City Marketing Almere noemt dit ‘adaptief klooien’: weten wat er speelt en daar ruimte voor geven. Geen regels, gewoon dingen doen.

Wat Buijs betreft betekent adaptief dat “je het volgt en verbetert waar nodig.” Volgens Huckriede kunnen we niet alle initiatieven uitvoeren. “Het moet wel betaalbaar blijven. Geef in elk geval aan waarom je iets (niet) doet.” Van de Beld: “Koppel terug hoe mensen kunnen aanhaken bij het oplossen van problemen. Bijvoorbeeld via wijkwethouderschap.”
Van Gaal vindt dat we niet moeten onderschatten wat mensen zelf kunnen: “Basisregels moeten er zijn. Het vertrouwen om het zelf te laten doen is cruciaal.”

Meer weten? Kijk dan op Flevoland205, toekomstdenken