Op de rand van de toekomst: de fundamenten

 

Welke ontwikkelingen zijn er gaande en welke rol gaan die spelen in onze toekomst en die van onze kinderen? Wat zijn de fundamenten van de toekomst, die we moeten bouwen, koesteren dan wel verstevigen? En hoe ziet een dag er dan uit over 40 jaar?

We moeten de fundamenten, de basis van ons bestaan, zo maken dat ze tegen een stootje kunnen. In zijn boek ‘De fundamenten’ zegt Ramsey Nasr dat we zo gewend zijn aan westerse waarden als vrijheid en zelfontplooiing dat we ze meer als ornamenten dan als fundamenten beschouwen. Hoe kijken ze daar tegenaan in het onderwijs?

Ontmoeting en korte ketens
Hasib Moukaddim, directeur Hogeschool Windesheim, zegt daarover: “Het gevaar is: wie ontmoet wie en waar? Mensen komen steeds moeilijker uit hun bubbel. De digitalisering helpt daar niet echt bij. Hoe zorg je dat mensen zich blijven interesseren in elkaar en in hun omgeving? Solidariteit en inclusie is een fundament. Onderwijs speelt daar een belangrijke rol in.”
Ook Jan Lintsen, lid college van bestuur aan de Universiteit van Amsterdam, vindt de ontmoeting het fundament voor de vorming van jonge mensen. Rien Komen, vicevoorzitter Aeres college Almere noemt Almere ‘de coolste stad van de wereld’: “Grote stad én landbouwregio met korte ketens, waar de producten een markt hebben voor de inwoners. Met biobased bouwen en klimaatadaptief.”

Universiteit
“Onderwijs en onderzoek zijn het cement van de samenleving,” meent Marcel Nollen, bestuurder Vrije Universiteit Amsterdam. “Het groeit allemaal tegen elkaar aan: het wordt één grote metropool. Amsterdam is 15 minuten met de trein naar Almere. Als Almere doorgroeit, moet je de universiteit naar de stad brengen.” Maaike Veeningen, wethouder gemeente Almere, is het daarmee eens. “Almere groeit waarschijnlijk door naar de vijfde stad van Nederland. Dan hebben we als het goed is ook Pampus gebouwd. En gaan de kinderen van de kinderen van nu naar de hogeschool en een dependance van de universiteit in Almere.”

Artificial Intelligence
Kan Artificial Intelligence ons helpen om de wereld duurzamer en leefbaarder te maken? Kan er meer met de stad, voor mens, dier en daarbuiten? En hoe gaan we dat nieuwe buiten vormgeven? Landschapsarchitect en dichter/filosoof Dick Scholtens: “Almere heeft veel steen en een grote schaal. Is de Esplanade de plaats waar je wilt zijn? AI kan je helpen te denken in nieuwe vormen.” Hij wil de 3D-data gebruiken voor landschapsarchitectuur.

Technologie
Wat is de invloed van nieuwe technologie op de maatschappij? Lector Civic Interactieon Design aan de Hogeschool van Amsterdam, Martijn de Waal: “Wat zijn de waarden van de technologie in de samenleving? We zullen moeten beslissen over de mechanismen in digitale platforms:

·         Tracking: welke data wil je (niet) verzamelen?
·         Managing: hoe optimaliseer je processen, onder welke voorwaarden?
·         Negotiating: hoe kun je algoritmes bijstellen en fouten herstellen?

En dan zijn er nog een aantal ‘design dilemma’s’:

·         Transparantie versus privacy
·         Economische versus sociale waarde
·         Gekwalificeerde versus gekwantificeerde waarden
·         Verleiding versus manipulatie
·         Private versus collectieve belangen
·         Menselijke versus algoritmische governance

Heel veel toekomstvisies gaan over infrastructuur en niet over hoe mensen samenleven. Maar technologie kan ook zorgen voor een beter afstemming door sensing technologie, waar vraag en aanbod op elkaar worden afgestemd. Technologie wordt vaak gezien als een managementtool, terwijl het steeds meer een governing tool is: het neemt allerlei beslissingen. Het wordt bepalend, ook voor hoe we met elkaar omgaan. Wie moet er voorrang krijgen? Hoe snel gaat het? Hoeveel krijg je?”

Dit is een artikel over ‘Op de Rand van de toekomst’, een serie bijeenkomsten in De Kunstlinie in Almere, georganiseerd door Avanti met medewerking van Aeres, Windesheim, UvA, VU en gemeente Almere.

Kijk voor meer informatie op opderandvandetoekomst.nl.